Kilka pytań na kanwie eseju prof. Aldony Kameli Sowińskiej…

Pani Profesor (akapit wyżej) zadała w swoim eseju kilka ważnych pytań, ważnych ekonomicznie, ale nie tylko- ważnych niejako metafizycznie,a więc w stosunku do świata takiego jakim w istocie jest i jaki nam jest dostępny. Trzeba takie pytania zadawać, bo nawet kwestie rachunkowości swą metafizykę posiadają. Takoż kwestie handlu, do czego nawiążę. Ale nim to się stanie zacytuję kończący rzeczony esej fragment:
„Kryzys jest częścią naszego życia, dotyczy nas wszystkich, co ważne jest spodziewany, a nawet pożądany. Wymaga od nas zmian i podejmowania nowych wyzwań i zadań. Obyśmy tylko potrafili wykorzystać wiedzę, którą ze sobą niesie.”
Pani Profesor nie zaskoczyła mnie – zawsze Jej podsumowania i pytania (takoż i odpowiedzi) trafiały w okolice przysłowiowej 10-tki. Niestety Pani Profesor politykiem już nie jest, choć tam właśnie „zadawanie i odpowiadanie” wydaje się niezbędnie potrzebne; po to choćby by nauczyć się „wykorzystać wiedzę, którą ze sobą niesie [kryzys – maf]”, że powtórzę fragment cytowanej kwestii.
Unikając zatem zarozumiałej uzurpacji do profesorskiej refleksji i politycznego zaniechania, spróbuję zadać kilka pytań o kondycję handlu nowoczesnego w Polsce i stan ducha środowiska handlowego (i odpowiednio – politycznego). Warto to uczynić, bo w czasie „spowolnienia” jak chcą jedni (i ja też), czy też kryzysu (jak powiadają inni) zadawanie pytań okazać może się ważniejsze niż ferowanie szybkich odpowiedzi i prostych recept – i to jest moja lekcja z blogowego eseju Pani Profesor. Mało tego odebrawszy tę lekcję – posilę się na zadanie pytań ważnych, w mym mniemaniu, choć nie tak „planetarnych” (gdyż słowo „globalny” nieco mi się opatrzyło). Może pozyskam adherentów? Może też pojawią się odpowiedzi/dopowiedzi -zobaczymy?
Zatem, trawestując pytania Pani Profesor stawiane „orbi”, zapytam o rzeczy podobne lecz „urbi”, czyli we własnej, sektorowej skali:
1.Czy fakt nie zaprzestania inwestycji przez sektor handlu (jedynie zwolniły) i stosunkowo niewielki spadek sprzedaży dóbr konsumpcyjnych nie podpowiada dokonania całościowej, choćby tylko funkcjonalnej, analizy roli sektora handlu i usług w gospodarce narodowej? Warto przecież wiedzieć, czy procesy w sektorze nie tworzą istotnej bariery antykryzysowej (zatrzymują procesy recesyjne) i czy nie warto bariery tej wzmocnić poprzez działanie państwa?
2.Jak ma się ostrożnościowo- drenażowa polityka sektora finansowego do „standingu” finansowego dużych firm handlu detalicznego? Może poziom (i procent firm je posiadających) depozytów jest taki, że to właśnie banki powinny zainteresować się zwiększeniem podaży „szybkich” kredytów obrotowych, by handel nie oduczył się korzystać z tej szczególnej przysługi? Nie bez kozery mówi się, że rozwój handlu w Polsce w znacznie wyższym, niż w tzw. rynkach rozwiniętych, zależy od „cash flow”, że zarządza się tym w Polsce dobrze i handel dość dobrze radzi sobie z krótką kołdrą finansowań.
3.Handel informował i ostrzegał, przy okazji walki o „ustawę o woh” (i parę innych), że polityka restrykcyjna może stworzyć zagrożenie systemowe. Czy ktoś przyzna dziś rację, mówiąc, że w znacznym stopniu dlatego, iż restrykcje „utopił” Trybunał Konstytucyjny, dziś możemy mówić o barierze antykryzysowej w postaci sytuacji sektora handlu i usług?
4.Dlaczego wszystkie posyłane do „władz” analizy funkcji i znaczenia handlu w gospodarce, pojawiające się jak echo przy okazji kolejnych projektów restrykcyjnych, tak trudno znajdują posłuchanie? Rozumiem – racje wyborcze, elektoraty, itp. – ale czy tylko one się liczą?
5.Dlaczego wbijany jest systemowy klin między małe i wielkie firmy handlowe? Oczywiście mają one niezgodne interesy, ale miast psuć biznes dużym, może lepiej pomyśleć? – by wymyśleć sposób, jak pomóc mniejszym i słabszym uczestnikom rynku sektorowego? Jest w świecie parę sposobów już wymyślonych, a poza tym Polak potrafi – i biznes już sobie radzi (fala konsolidacji integrujących potencjał handlowy firm o sklepach na mniejszych powierzchniach)…, może nadszedł czas na polityków? Służymy radą, wystarczy chcieć poprosić o nią.
6.Dlaczego niemal publicznym motto jest „złowroga rola sieci handlowych”, a w sytuacji zagrożenia ekonomicznego akurat w handlu znajduje się najwięcej „świateł w tunelu”? Może to już czas na zmianę sposobu postrzegania hierarchii istotności sektorów w dziele tworzenia gospodarki narodowej? Może warto pomyśleć wedle formuły „wyprodukować można wszystko (prawie) i wszędzie (takoż – prawie), ale liczą się ci, którzy mają gdzie sprzedawać”?
7.Na zjawiskach kryzysowych z reguły się traci, ale… są i tacy, co potrafią na nich zarobić. Należy do nich handel – ten nowoczesny, efektywny. Może warto zastanowić się, co należy uczynić, by ów mechanizm rozszerzyć maksymalnie na całą gospodarkę? Ona przecież, w porównaniu z innymi krajami, nie jest w najgorszej sytuacji (pisałem o tym w poprzednim eseju), więc może jest gdzieś szczególny „lewar”, który warto znaleźć i zastosować, współpracując z nowoczesnym handlem, a nie traktując go jak „dopust boży” – zwyczajem znaczącej części polityków i organizacji biznesowych.
Rzeczywistość społeczna (i jej ważna sfera –gospodarka, też) ma swój komponent intencjonalny, poddający się w jakimś tam stopniu sterowaniu, ma również swe mechanizmy zdeterminowane, procesualne, które trzeba znać i nie lekceważyć, ma też swój komponent stochastyczny (losowy – jak o nim pisze Pani Profesor). W recesji (lub w tendencji recesyjnej – w spowolnieniu, by tak rzec) wszystkie one wyostrzają się, bo osłabienie mechanizmów równowagi, tym łatwiej i szybciej ujawnia skutki złej decyzji i działania, niezrozumianego procesu, czy też przypadkowych koincydencji (często pozornie przypadkowych) i zdarzeń. Tym bardziej więc warto zadawać pytania, z nadzieją na inspirację nimi do udzielania odpowiedzi. Jeśli jeszcze odpowiedzi próbują udzielić właściwe osoby lub środowiska, to może być tylko lepiej. I niech będzie – po to pytamy. Stąd wziąć się może wiedza, o której pisze Pani Profesor - w przywołanym cytacie, na początku.