Obecnie żyjemy w czasach kryzysu. W zależności od dnia tygodnia, od typu mediów, wreszcie od publikacji kolejnych raportów z wynikami finansowymi, czy komentarzy ekonomistów, mówimy o kryzysie, spowolnieniu gospodarczym, nadchodzącej recesji.

Z drugiej strony inni komentatorzy mówią, że Polska jest swoistą „enklawą gospodarczą”, której kryzys nie grozi. Niezależnie od tych opinii polska gospodarka - na przestrzeni ostatnich lat - rozwija się. Przyczyn takiego stanu rzecz jest kilka. Są to przede wszystkim: procesy transformacji ustrojowej, wprowadzanie zasad gospodarki wolnorynkowej, przedsiębiorczość Polaków i wiele, wiele innych. Zwróciłbym uwagę na jeszcze jeden, ważny czynnik, a mianowicie stan polskich przedsiębiorstw przyzwyczajonych do działania w trudnych warunkach gospodarczych, w przeciwieństwie do firm z krajów rozwiniętych. Nie zmienia to faktu, że również sieci handlowe w tym szczególnie supermarkety i hipermarkety odczuwają skutki spowolnienia gospodarczego. Kierunki wydatków konsumentów podlegają ciągłym zmianą. Na znaczeniu zyskują przede wszystkim dyskonty, których produktu są tańsze. Zastanowić się należy czy i jak zmieniły się strategie pozostałych sieci ? Przecież to właśnie Klient kreuje i wyznacza kolejne poziomy oczekiwań, zachowań, zmusza uczestników rynku do większego wysiłku. Kto to lepiej zrozumie i będzie konsekwentnie realizował ?

Szukanie kosztów
Doradzałbym ostrą dyscyplinę kosztową, w co najmniej dwóch obszarach.
Koszty osobowe, jako największa pozycja w budżecie, które można spróbować obniżyć o kilka procent poprzez m.in. poprawę wydajności, przesunięcia konkretnych osób ale również w ostateczności poprzez zwolnienia. Znacznym złagodzeniem skutków redukcji zatrudnienia mogą okazać się dotacje z Unii Europejskiej. Duża wartość przewidzianych środków mogłaby efektywnie pomóc w realizacji niektórych projektów. Szczególnie w ramach projektów „Kapitał Ludzki”, które koncentrują się na rozwoju pracowników. Środki te skierowane na rozwój pracowników – poprzez szerokorozumianą edukację - poprawiłbym w znacznym stopniu „morale” załogi.
Drugim obszarem są koszty najmu i eksploatacji sklepów, które obecnie stanowią dużą pozycję budżetową. Jest to spowodowane przede wszystkim wysokimi stawkami czynszu najmu (przez ostanie dwa obserwowaliśmy proces ślepej licytacji stawek, byleby tylko podpisać umowę) oraz obecnego kursu euro. Sugerowałbym daleko idące renegocjacje umów najmu polegające na czasowym (np. 12 m-cy) obniżeniu kwoty czynszu, zmniejszeniu powierzchni najmu itp. Wynegocjowane ustępstwa można by rekompensować Wynajmującym w przyszłych okresach, wtedy kiedy sytuacja gospodarcza ulegnie poprawie.
Wyżej wspomniane zabiegi – w zależności od skali i skuteczności – mogłyby przynieść firmie od kilku do kilkunastu procent oszczędności rocznie.

Nowe przychody
Obecny czas może być dobrym momentem na ciekawe inwestycje. Mam tu na myśli inwestycje w nieruchomości komercyjne. Rynek nieruchomości jest dzisiaj „pełen” ciekawych propozycji. Odpowiedni proces negocjacji może dać nadspodziewane efekty. Z jednej strony - zakup ciekawej lokalizacji z drugiej strony - po atrakcyjnej wycenie. Dodatkowym pozytywnym aspektem tych działań będzie dywersyfikacja własności posiadanych sklepów, która w dalszej perspektywie pozwoli na zmniejszenie skutków ryzyka kursowego lub ograniczy koszty „ślepego” wyścigu stawek czynszu.

Ciekawym pomysłem – zwłaszcza dziś – jest dywersyfikacja działalności poprzez rozwój systemu franchisingowego. Uzależnione jest to oczywiście od strategii konkretnej sieci handlowej. Moim zdaniem dobrze skonstruowany system może okazać się ciekawym uzupełnieniem rozwoju sieci.
Z moich doświadczeń wynika, że system taki, aby dobrze funkcjonował musi być zbudowany na jasnych, konkretnych zasadach dla każdej ze stron.
Uzupełnieniem korzyści z funkcjonowania takiego systemu jest „łatwiejsze” rozpoczęcie współpracy z obecnie działającym sklepem. Korzyści są bardzo wymierne, sieć zyskuje kolejny sklep, z grupą „znanych” Klientów, dokonuje mniejszej inwestycji w adaptacje lokalu, z kolei Właściciel sklepu wstępując w system zyskuje wszystkie przywileje wynikające z członkowstwa, m.in. ma większą ochronę przed skutkami kryzysu, korzysta z lepszych warunków zakupowych.

Obecna sytuacja jest bardzo dynamiczna. Jestem przekonany, iż kolejne miesiące przyniosą nam nowe, czasami zaskakujące informacje. Mam tylko nadzieję, że nadal będziemy obserwować rozwój sieci handlowych, może trochę spowolniony, ale jednak rozwój.

Tomasz Jezierski
Wiceprezes Zarządu Harvest Finanse i Podatki sp. z o.o.
Były Wiceprezes Zarządu sieci Piotr i Paweł, były Dyrektor Generalny
w Zabka Polska.

email do autora: